Kaynaklar
Kaynakça ve araştırma notları
Zile mozaiğine ilişkin haber ve kurum kayıtları; antik Zela üzerine araştırmalar; karşılaştırma için kullanılan mozaikler ve koruma yayınları. Yazılardaki numaralı notlar, buradaki ilgili kayda bağlanır.
Makalelerde basılı sayfa numaraları esas alınır. Her kayıtta yayım tarihi ve hangi konuya dayanak oluşturduğu belirtilir. Aynı ajans haberinin farklı sitelerde yayımlanan kopyaları ayrı araştırmalar olarak değerlendirilmez.
Akademik yayınlar ve kazı raporları
S6
Emel Erten, Olba 2015 Kazılarından Yeni Bir Buluntu: Roma Mozaiği (yeni sekmede açılır)
Seleucia 6 (2016), s. 61–91 · Seleucia
İçerik ve kullanım notu
İçerik: Olba döşemesinin figürleri, buluntu çevresi, işçiliği ve önerilen tarihlemesi üzerine kazı araştırması.
Kullanım notu: Olba’ya aittir. Hamam işlevi kesinleştirilmez. PDF’deki basılı sayfalar 61–91’dir.
Karşılaştırma ve genel bağlamAkademik makale · tam metin2016S8
Nur Deniz Ünsal, Derya Şahin, Tryphe ve Bios Mozaiği’nin İkonografik ve İkonolojik Açıdan Değerlendirilmesi (yeni sekmede açılır)
Journal of Mosaic Research 16 (2023), s. 377–387 · DOI 10.26658/jmr.1376865 · Journal of Mosaic Research
İçerik ve kullanım notu
İçerik: Tryphe ve Bios’un görüntüleri, nesneleri ve karşılaştırmaları üzerine hakemli sanat tarihi araştırması.
Kullanım notu: 2023’te yayımlandı; Zile’deki 2025 buluntusunu incelemiyor.
Karşılaştırma ve genel bağlamHakemli makale · tam metin2023S13
Murat Tekin, Şengül Dilek Ful, Hatice Uyanık, Aygün Kalınbayrak Ercan, Hakan Eraslan, 2022 Yılı Zile Kalesi Antik Tiyatrosu Arkeolojik Kazı Çalışmaları (yeni sekmede açılır)
43. Kazı Sonuçları Toplantısı 6 (2024), s. 151–160 · T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı
İçerik ve kullanım notu
İçerik: Zile Kalesi Antik Tiyatrosu’nun 2022 sezonuna ait mimari bulgular ve kazı kaydı.
Kullanım notu: Mozaik alanından ayrıdır. Basılı s. 151–160; PDF s. 153–162.
Zile: tiyatro ve antik bağlamResmî kazı raporu · tam metin2024S14
Murat Tekin ve diğerleri, 2023 Yılı Zile Kalesi Antik Tiyatrosu Arkeolojik Kazı Çalışmaları (yeni sekmede açılır)
44. Kazı Sonuçları Toplantısı 2 (2025), s. 439–449 · T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı
İçerik ve kullanım notu
İçerik: Tiyatronun oturma alanı, orkestra, yapım malzemesi ve kazı sınırlarını açıklayan 2023 sezon raporu.
Kullanım notu: Mozaikli yapının planı değildir. Basılı s. 439–449; PDF s. 441–451.
Zile: tiyatro ve antik bağlamResmî kazı raporu · tam metin2025S22
Şehrigül Yeşil, Reburial of Mosaics: Field Experiment Comparing Six Different Systems Based on the Results of Monitoring Station in Perge (yeni sekmede açılır)
Journal of Mosaic Research 14 (2021), s. 363–387 · Journal of Mosaic Research
İçerik ve kullanım notu
İçerik: Perge’de altı yeniden gömme sistemini karşılaştıran, ölçümlere dayalı saha araştırması.
Kullanım notu: Yaklaşık 110 m² ve 2017–2018 verileri; sonuçlar doğrudan Zile’ye aktarılamaz.
Karşılaştırma ve genel bağlamHakemli deneysel araştırma · tam metin2021S26
Karadeniz İncelemeleri Dergisi 38 (2025), s. 91–126 · Karadeniz İncelemeleri Dergisi
İçerik ve kullanım notu
İçerik: Zela tapınak devleti, Anziliya ve Anaitis ilişkileri üzerine güncel akademik değerlendirme.
Kullanım notu: Uzun dönemli kült sürekliliğini kesinleştirmez; mozaik monografisi değildir.
Zile: tiyatro ve antik bağlamHakemli makale · tam metin2025
Müze katalogları ve müze araştırma yazıları
S10
Kataloglayan: Neda Leipen, Wall mosaic with allegorical representation of Life and Easy Living (yeni sekmede açılır)
Envanter 967.132 · Royal Ontario Museum
İçerik ve kullanım notu
İçerik: Tryphe–Bios panelinin müze kaydı: yaklaşık MS 350–400, envanter 967.132.
Kullanım notu: Köken “Emesa’dan geldiği söylenir” biçiminde kayıtlıdır.
Karşılaştırma ve genel bağlamBirincil müze kaydıÇevrimiçi koleksiyon kaydıS15
Christine Kondoleon, Introduction (yeni sekmede açılır)
Alexis Belis, Roman Mosaics in the J. Paul Getty Museum (2016) · J. Paul Getty Museum
İçerik ve kullanım notu
İçerik: Roma mozaiklerinde malzeme, işçilik ve mekânsal deneyim üzerine müze kataloğu girişi.
Kullanım notu: Genel sanat tarihi bağlamı; Zile malzemesinin incelemesi değil.
Karşılaştırma ve genel bağlamMüze bilimsel kataloğu2016S16
Katharine Raff, The Roman Banquet (yeni sekmede açılır)
The Metropolitan Museum of Art · 2011
İçerik ve kullanım notu
İçerik: Roma seçkinlerinin ziyafetleri, sofra eşyaları ve konuk ağırlama mekânları üzerine araştırma.
Kullanım notu: Zile’deki odanın işlevini belirleyen doğrudan kanıt değildir.
Karşılaştırma ve genel bağlamMüze araştırma yazısıS17
Carolyn Laferrière, Mosaic pavement depicting the drinking contest between Herakles and Dionysos (yeni sekmede açılır)
Envanter y1965-216 · Princeton University Art Museum
İçerik ve kullanım notu
İçerik: Antakya/Seleucia döşemesinin figürleri, geometrik alanları ve yemek odası yorumuna ilişkin müze kaydı.
Kullanım notu: Zile’den ayrı bir eser; erken MS 3. yüzyıl, envanter y1965-216.
Karşılaştırma ve genel bağlamBirincil müze kaydıÇevrimiçi koleksiyon kaydıS18
Fragment of a Floor Mosaic with a Personification of Ktisis (yeni sekmede açılır)
Envanter 1998.69; 1999.99 · The Metropolitan Museum of Art
İçerik ve kullanım notu
İçerik: Ktisis kişileştirmesi, ölçü aleti, yazıt ve modern restorasyona ilişkin müze kaydı.
Kullanım notu: MS 500–550; Tryphe veya Zile buluntusu değildir. Müze görseli Public Domain.
Karşılaştırma ve genel bağlamBirincil müze kaydıÇevrimiçi koleksiyon kaydıS27
Gravestone of Tryphe (yeni sekmede açılır)
Envanter y1992-48 · Princeton University Art Museum
İçerik ve kullanım notu
İçerik: Tryphe adlı bir kadını anan, yaklaşık MÖ 150–100 tarihli mezar taşının müze kaydı.
Kullanım notu: Kişi adı kullanımını belgeler; Zile figürünün kimliğini belirlemez.
Karşılaştırma ve genel bağlamBirincil müze kaydıÇevrimiçi koleksiyon kaydı
Koruma el kitapları ve kurumsal programlar
S19
Livia Alberti, Elsa Bourguignon, Thomas Roby, Technician Training for the Maintenance of In Situ Mosaics (yeni sekmede açılır)
Getty Conservation Institute · Institut National du Patrimoine · 2013
İçerik ve kullanım notu
İçerik: Mozaiklerde durum kaydı, bozulma, müdahale ve bakım üzerine teknik el kitabı.
Kullanım notu: Genel koruma bilgisi verir; Zile için durum raporu sayılmaz.
Karşılaştırma ve genel bağlamTeknik el kitabıS20
Thomas Roby, John Stewart, Martha Demas, Livia Alberti, The Reburial of Mosaics: Literature Review and Training and Planning Documents (yeni sekmede açılır)
Getty Conservation Institute · 2024
İçerik ve kullanım notu
İçerik: Arkeolojik mozaiklerin yeniden gömülmesinde planlama, dolgu, bakım ve izleme üzerine araştırma.
Kullanım notu: Zile’de uygulanmış bir yöntemi belgelemek için kullanılmaz.
Karşılaştırma ve genel bağlamBilimsel koruma yayınıS21
MOSAIKON (yeni sekmede açılır)
ICCROM
İçerik ve kullanım notu
İçerik: Akdeniz’de mozaik koruma, eğitim ve alan yönetimini bir araya getiren kurumsal program.
Kullanım notu: Program çerçevesidir; Zile için hazırlanmış bir proje kaydı değildir.
Karşılaştırma ve genel bağlamKurumsal program kaydıÇevrimiçi program sayfası
Antik metinler
S11
Strabon, Geographika 12.3.37 (yeni sekmede açılır)
LacusCurtius · University of Chicago
İçerik ve kullanım notu
İçerik: Strabon’un Zela’daki kutsal alanı, arazileri ve Pompeius düzenlemesini anlattığı bölüm.
Kullanım notu: Antik yazarın anlatısıdır; modern kazı raporu değildir.
Zile: tiyatro ve antik bağlamBirincil antik metinAntik metin · çevrimiçi baskıS12
Strabon, Geographika 11.8.4–5 (yeni sekmede açılır)
LacusCurtius · University of Chicago
İçerik ve kullanım notu
İçerik: Anaitis, Omanos, Anadates ve Sakaia kutlamalarına ilişkin antik anlatı.
Kullanım notu: Festivalin kökenine dair birden fazla gelenek aktarır.
Zile: tiyatro ve antik bağlamBirincil antik metinAntik metin · çevrimiçi baskıS16A
Caesar külliyatı (yazarı kesin değil), İskenderiye Savaşı (Bellum Alexandrinum) 72–77 (yeni sekmede açılır)
LacusCurtius · University of Chicago
İçerik ve kullanım notu
İçerik: Zela çevresinin arazisi ve MÖ 47 savaşının gelişimi üzerine antik anlatı.
Kullanım notu: Caesar külliyatında aktarılır; metnin yazarı kesin değildir.
Zile: tiyatro ve antik bağlamBirincil antik anlatıAntik metin · çevrimiçi baskıS16B
Suetonius, Divus Iulius 37.2 (yeni sekmede açılır)
LacusCurtius · University of Chicago
İçerik ve kullanım notu
İçerik: Pontos zafer alayında “Veni, vidi, vici” yazılı levhanın anlatıldığı bölüm.
Kullanım notu: Bu bölüm, ifadenin savaş yerinde söylendiğini veya Senatoya mektupla gönderildiğini bildirmez.
Zile: tiyatro ve antik bağlamBirincil antik anlatıAntik metin · çevrimiçi baskıS17A
Vitruvius, De architectura 7.1 (yeni sekmede açılır)
LacusCurtius · University of Chicago
İçerik ve kullanım notu
İçerik: Vitruvius’un döşeme tabakaları ve zemin hazırlığına ilişkin yapım tarifi.
Kullanım notu: Arkeolojik döşemelerin bu tarife aynen uyduğu varsayılmaz.
Karşılaştırma ve genel bağlamBirincil antik metinAntik metin · çevrimiçi baskı
Sözlük
S9
Liddell–Scott–Jones, τρυφή (yeni sekmede açılır)
A Greek–English Lexicon · Scaife ATLAS / Perseus
İçerik ve kullanım notu
İçerik: Antik Yunanca τρυφή sözcüğünün anlamlarını ve farklı kullanımlarını açıklayan sözlük maddesi.
Kullanım notu: Sözcüğün anlamını verir; belirli bir figürün kimliği ayrıca değerlendirilir.
Karşılaştırma ve genel bağlamAkademik sözlük maddesiÇevrimiçi sözlük maddesi
Yerel ve resmî kayıtlar
S3
Mozaik kazısında inceleme (yeni sekmede açılır)
Zile Belediyesi · 16 Temmuz 2025
İçerik ve kullanım notu
İçerik: Belediyenin 16 Temmuz 2025 tarihli saha incelemesi duyurusu.
Kullanım notu: Kurum etkinliğini belgeler; güncel ziyaret düzeni bildirmez.
Zile mozaiğiYerel resmî etkinlik kaydıS4
Amasya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü · 17 Temmuz 2025
İçerik ve kullanım notu
İçerik: Amasya Üniversitesi öğretim üyeleri ve lisansüstü öğrencilerinin kurtarma kazısına katılım kaydı.
Kullanım notu: Tokat Müzesi’nin yürüttüğü 2025 çalışmasına ilişkin duyuru.
Zile mozaiğiResmî katılım kaydıS7
Zile Kalesi (yeni sekmede açılır)
T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı · Kültür Portalı · 12 Kasım 2025 · güncelleme
İçerik ve kullanım notu
İçerik: Zile Kalesi’nin konumu ve genel tarihsel çevresi üzerine resmî kültür envanteri kaydı.
Kullanım notu: Tryphe mozaiğinin tekniği veya tarihlemesi için kullanılmaz.
Zile: tiyatro ve antik bağlamResmî kültür envanteri
Ajans haberleri
Altı haber üç ajans ailesinden geliyor: DHA, AA ve İHA. Başka sitelerde yeniden yayımlanan ajans metni bağımsız bir saha araştırması sayılmaz; bu haberler tarih, açıklama ve uzman sözlerinin kaydı olarak kullanılıyor.
S1
Tokat’ta izinsiz kazıda Antik Yunanca yazı bulundu (yeni sekmede açılır)
Demirören Haber Ajansı (DHA) · 7 Mayıs 2025
İçerik ve kullanım notu
İçerik: İlk açığa çıkan alanı, ΤΡΥΦΗ yazısını ve Mayıs 2025 olaylarını kayda geçiren haber.
Kullanım notu: Yaklaşık 3 × 3 metre, ilk açıklığın ölçüsü; bütün döşemenin boyutu değil.
Zile mozaiğiYerel haberHaber ajansı: DHAS2
Kaçak kazıda ortaya çıkarılan Roma mozaiği Zile’nin tanıtımına katkı sunacak (yeni sekmede açılır)
Anadolu Ajansı (AA) · 10 Mayıs 2025
İçerik ve kullanım notu
İçerik: Murat Tekin’in Roma dönemi, aşağı şehir ve tiyatroya yakınlık üzerine açıklaması.
Kullanım notu: Basın açıklaması; kazı sonuçlarının ayrıntılı bilimsel yayını değil.
Zile mozaiğiHaber · Murat Tekin’in açıklamasıHaber ajansı: AAS5
Tokat’ta ‘Çingene Kızı’ benzeri mozaik gün yüzüne çıktı (yeni sekmede açılır)
Demirören Haber Ajansı (DHA) · 5 Mayıs 2026
İçerik ve kullanım notu
İçerik: Alper Yılmaz’ın figürü kişileştirme olarak tanımladığı, iki tekniği ve ikinci yüzyıl üslubunu değerlendirdiği haber.
Kullanım notu: Tarih, Yılmaz’ın önerisi olarak aktarılır; ortak atölye veya kesin yapı işlevi kanıtı sayılmaz.
Zile mozaiğiHaber · Alper Yılmaz’ın yerinde inceleme açıklamasıHaber ajansı: DHAS23
Roma dönemine ait mozaik bulundu (yeni sekmede açılır)
Anadolu Ajansı (AA) · Odatv’de yayımlanan ajans metni · 27 Mayıs 2025
İçerik ve kullanım notu
İçerik: Kurtarma kazısının başladığını, ekip büyüklüğünü ve ilk çalışma planını bildiren AA haberi.
Kullanım notu: Haberdeki kurum adı hatası aktarılmaz; kesin başlangıç günü verilmez.
Zile mozaiğiYerel haberHaber ajansı: AAS24
Tokat’ta mozaik bulunan alanda başlatılan kazı çalışması tamamlandı (yeni sekmede açılır)
Anadolu Ajansı (AA) · Habertürk’te yayımlanan ajans metni · 23 Haziran 2025
İçerik ve kullanım notu
İçerik: İlk çalışma döneminin bitişi, yeni sahneler ve ek kazı talebine ilişkin AA haberi.
Kullanım notu: Saray yorumu, Ekrem Anaç’ın açıklamasıdır; kesinleşmiş plan sonucu değildir.
Zile mozaiğiYerel haberHaber ajansı: AAS25
Yasin Kıras, İkinci Zeugma Tokat’ta gün yüzüne çıkartılıyor (yeni sekmede açılır)
İhlas Haber Ajansı (İHA) · Adana Masası’nda yayımlanan ajans metni · 6 Mayıs 2026
İçerik ve kullanım notu
İçerik: Semih Yaşar Çizikci’nin oda izleri, olası avlu ve villa ihtimaline ilişkin söyleşisi.
Kullanım notu: Haber girişindeki geniş tarih aralığı, uzmanın sözlerinden ayrı tutulur.
Zile mozaiğiHaber · Semih Yaşar Çizikci söyleşisiHaber ajansı: İHA
Görsel kaynakları
P1
Historic mosaic unearthed in Zile reveals Türkiye’s ancient past (yeni sekmede açılır)
Daily Sabah · fotoğraf: Anadolu Ajansı (AA), 7 Mayıs 2025 · 12 Mayıs 2025
İçerik ve kullanım notu
İçerik: Zile mozaiğinin ilk fotoğrafının yayımlandığı Daily Sabah haberi; fotoğraf AA kaynaklı.
Kullanım notu: Kaynak gösterimi yeniden kullanım izni değildir.
Zile mozaiğiHaber · görsel kaynağıHaber ajansı: AAP2
MOSAIKON Initiative — condition survey photograph (yeni sekmede açılır)
Getty Conservation Institute; photograph Scott S. Warren
İçerik ve kullanım notu
İçerik: Paphos’ta MOSAIKON katılımcısının durum kaydını gösteren Getty fotoğrafı.
Kullanım notu: Zile’deki koruma çalışmasının görüntüsü değildir.
Karşılaştırma ve genel bağlamKurumsal görsel kaydıTarih belirtilmemiş · proje sayfası